Dwaze zaken. Dat is misschien wel de beste beschrijving van de wereld waarin we leven. Het betekent ‘zot’ of ‘gek’ volgens de Dikke Van Dale – ‘van het verstand beroofd’. Het is de naam van het eetcafé in Amsterdam waar ik spreek met Jeroen van Baar. Beide hebben we de indruk dat we onszelf, als maatschappij, opnieuw moeten afvragen wat we nou werkelijk willen. Wat is echt waardevol? Moeten we echt overal in uitblinken? Waarom hebben we het gevoel dat we voortdurend mislukken?de-prestatiegeneratie

Tijdens zijn studie psychologie en neurowetenschappen in Utrecht & Parijs deed Jeroen een poging om om een antwoord te vinden op deze vragen en hield een opvallend pleidooi in zijn boek ‘De prestatiegeneratie’. Zijn boodschap is om te stoppen met onze drang naar excellentie. We hoeven niet de top te bereiken. Met andere woorden, zo luidt dan ook de ondertitel van het boek, een pleidooi voor middelmatigheid. “We zijn het verleerd om normaal te zijn”, zegt Jeroen.

Dit is een totaal ander geluid dan we voortdurend horen op school en werk. Of wat we steeds opnieuw te zien krijgen in verschillende media en wat de overheid blijft herhalen. Excellentie is het uitgangspunt. We moeten voortdurend ons uiterste best doen om te presteren! Zegt Jeroen nu werkelijk dat excellentie niet het uitgangspunt moet zijn? Dat dit de verkeerde norm is en we hier als maatschappij te veel de nadruk op leggen? Dat ik niet hoef te presteren? Trouwens, als hij gelijk heeft, wat is dan het alternatief? Ik heb het gevoel dat hij de vinger op een zere plek van onze wereld weet te leggen en ook een mogelijke oplossing biedt. Dus stap ik in de trein om hem te spreken in Amsterdam. Bij Dwaze Zaken. Om mijn verstand weer terug op het juiste spoor te zetten.

Average

Vergelijkingen met anderen en voortdurend stijgende normen –> prestatiepijn!
Expliciet of impliciet, we zijn volgens Jeroen voortdurend bezig om keuzes te maken op basis van vergelijkingen met anderen. Het mechanisme lijkt eenvoudig: ik sta voor een keuze. Bijvoorbeeld of ik, naast mij kopje citroenwater ook een taartje ga bestellen. In die keuze neem ik mee wat anderen van mij verwachten. Hoort een taartje er bij? Of, als ik mij vergelijk met mensen die ‘gezonder willen leven’, moet ik een taartje juist laten? Als Jeroen een taartje bestelt, is het dan niet netjes om ‘met hem mee te doen’? Misschien hebben we het niet eens bewust door, maar zulke overwegingen nemen we voortdurend mee in onze keuzes. We spiegelen onszelf aan anderen. We creëren een verhaal over onszelf door ons te vergelijken met verschillende (groepen) mensen. Social media als Pinterest, Facebook of Instagram zijn niet de veroorzaker van dit mechanisme, maar de levende bevestiging hiervan.

Onszelf voortdurend vergelijken is de manier om fysiek, emotioneel en mentaal pijn te ervaren. Het is een boodschap die we ook veelvuldig terug kunnen vinden in ‘zelfhulpboeken’. Zo schrijft Brené Brown in haar boek De moed van imperfectie: “We vergelijken omdat we de beste willen zijn of het beste willen hebben binnen onze eigen groep.” Zodra je echter jezelf voortdurend vergelijkt met anderen, kun je nooit tevreden zijn. Er is immers altijd wel iemand die het beter heeft. Het gras, zo luidt een oud Hollands gezegde, is altijd groener bij de buren.De Dwaas

Dit ‘vergelijkingsmechanisme’ is een van de oorzaken van onze pijn. Toch is het, zo vertelt Jeroen, nog niet het complete verhaal. Daarvoor is het ook belangrijk te kijken naar de voortdurend stijgende normen die we ons als maatschappij stellen. Omdat we blijvend ‘moeten presteren’ en de top zouden moeten bereiken als doel-op-zichzelf lijden we allemaal aan prestatiepijn. Terwijl als we ons verstand zouden gebruiken, zien dat dit niet nodig is. Dat succes niet gelijk staat aan het bereiken van de top. Prestatiepijn lijkt een dwaze zaak.

Vragen
Jeroen zijn ideeën leveren nogal wat vragen op. Hoe komt het dat we onszelf een norm stellen waardoor we prestatiepijn ervaren? Wat is prestatiepijn dan precies? Kunnen we een verhaal over onszelf vertellen dat los staat van anderen? Kunnen we van prestatiepijn, prestatieplezier maken? Hoe maak ik beslissingen? Wat doe ik met mijn talenten? Wat betekent het pleidooi voor middelmatigheid voor de maatschappij en het individu?

In ons boek zal het gesprek met en de analyse van Jeroen Baar verder worden uitgewerkt, helder worden welk alternatief hij biedt voor onze huidige dwaze samenleving en wat dit concreet betekent voor toekomstige generaties.

Lezersvraag
Aan de lezer in de tussentijd de volgende vraag: is het waardevol om te willen presteren en welke verstandige normen zouden we in onze maatschappij moeten hebben?

Mocht je tips / suggesties / vragen hebben m.b.t. dit artikel (en waar je graag meer over leest in het boek) dan horen we dat graag.

Wise-and-Foolish - Plato

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *